بازآ که در فراق تو چشم امیدوار

چون گوش روزه دار به الله اکبر است.

تک سوار انتهای انتظار

ای قرار قلب های بی قرار

ای امید مظلوم مردم این روزگار

جان ما آمد به لب از انتظار

 اللهم عجل لولیک الفرج

بر چهره پر ز نور مهدي صلوات

بر جان و دل صبور مهدي صلوات

تا امر فرج شود مهيا بفرست

بهر فرج و ظهور مهدي صلوات

\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\\

چه جمعه‌ها که يک به يک غروب شد نيامدي

چه بغض‌ها که در گلو رسوب شد نيامدي

خليل آتشين سخن؛ تبر به دوش بت شکن

خداي ما دوباره سنگ و چوب شد نيامدي

تمام طول هفته را به انتظار جمعه‌ام

دوباره صبح، ظهر، نه غروب شد نيامدي 

وعده‏ ديدار نزديک است ‏ياران مژده باد

روز وصلش مي‏رسد، ايام هجران مي‏رود

دامن پر از ستاره كنم شب ز اشك چشم

چون بنگرم به ماه و كنم ياد روي تو

محض يار مهربان آن مونس و آرام جان

ناله از دل سر دهم وز هجر او اشکم روان

اي منتظر، غمگين مباش قدري تحمل بيشتر

گردي به پا شد از افق گويا سواري مي‌رسد

آقا!

قنوت سبز نمازم به التماس در آمد

چه مي‌شود که مرا خيري از دعاي تو باشد

بخوان دعاي فرج را به ياد خيمه سبز

که آخرين گل سرخ از همه خبر دارد

ما معتقديم که عشق سر خواهد زد

بر پشت ستم کسي تير خواهد زد

مهدي جان!

سئوالي ساده دارم از حضورت

من آيا زنده‌ام وقت ظهورت 

اگر که آمدي من رفته بودم

اسير سال و ماه و هفته بودم 

دعايم کن دوباره جان بگيرم

بيايم در رکاب تو بميرم

آقا بيا به خاطر باران ظهور کن

ما را از اين هواي سراسيمه دور کن

وقتي براي بدرقه عشق مي‌روي

از کوچه‌هاي خسته ما هم عبور کن

سر راهت در انتظارم

برده هجرت صبر و قرارم

جز ظهورت اي گل زهرا

به خدا حاجتي ندارم

سوگند به هر چهارده آيه نور                                               سوگند به زخم‌هاي سرشار غرور

آخر شب سرد ما سحر مي‌گردد                                            مهدي به ميان شيعه برمي‌گردد

هنوزم انتظارم انتظار است                                                     هنوزم دل به سينه بي قرار است  

 هنوزم خواب مي‌بينم به شبها                                                  همان مردي که بر اسبي سوار است   

 همان مردي که آيد جمعه روزي                                               و اين پايان خوب انتظار است

اگر از منتظرانت بودم                                                             چون ديده نرگس نگرانت بودم

با اين همه رو سياهي  و سنگدلي                                           اي کاش که از همسفرانت بودم

سلام اي انتظــار انتظـــارم                                                      سلام اي رهبر و اي يادگارم

سلامم بر تو اي فرزند زهرا                                                       سلامم بر تو اي نـــاجي دنيا

اين ديده نيست قابل ديدار روي تو                                         چشمي دگر بده تا تماشا کنم تو را

امشب ز كَرَم حق گُهرى داد به نرجس                                وز برج ولايت قمرى داد به نرجس

خوش باش كه حق بال و پرى داد به نرجس                         برخيز كه زيبا پسرى داد به نرجس

بر منتظرين مژده بده منتظر آمد                                    از مهد بقا مهدى ثانى عشر آمد

سپيده خواهد آمد                                                                 ياس نرگس خواهد آمد              

گر تکاني بدهيم بر دلمان                                                         مهدي صاحب زمان، خواهد آمد

كاش مي‌شد واژه‌ها را شست و انتظار را تفسير کرد ولي افسوس ...

آقا جان! حيف نيست ماه شب چهارده پشت ابرهاي تيره و پاره پاره پنهان بماند؟ حيف نيست ديده را شوق وصال باشد ولي فروغ ديده نباشد؟!

به اميد روزي که متن تمام پيامك‌ها يک جمله باشد و آن: مهدي آمد.

 پیامک نیمه شعبان - پیامک تبریک نیمه شعبان

- مهدي جان!

به روسياهي‌مان نگاه نکن و به دستهايمان که خالي و گنهکارند، قلبمان را ببين که هر روز، صبح و شام تو را مي‌خوانند.

تو خواهى آمد و ياس‏ها و نيلوفرهاى «سركش‏» را به دعوت خواهى خواند و حضور تو تسلاى دل ياس‏هاى كبود خواهد بود.

مهدي جان بيا و دنياى دل را به بوى خوش فطرت پر كن. دل‏هايى كه همواره در سرزمين نيمه شب تو را مى‏خوانند و به عشق تو در آسمان مكاشفه پرواز مى‏كنند.

به خدا سوگند دنیا را آذین می بندیم اگر لحضه آمدنت را بدانیم ...

ما معتقدیم که عشق سر خواهد زد
بر پشت ستم کسی تیر خواهد زد
سوگند به هر چهارده آیه نور
سوگند به زخم های سرشار غرور
آخر شب سرد ما سحر می گردد
مهدی به میان شیعه برمی گردد

برفاطمه اي كه شد به شأنش نازل                             از سوي خدا سوره كوثر صلوات

بر نور خدا عصمت كبري صلوات                                  بر دخت نبي ام ابيها صلوات

بر آن كه بود شفيعه روز جزا                                       همتاي علي حضرت زهرا صلوات

بر كوثر خاتم النبين صلوات                                      بر همسر سيد الوصيين صلوات

بر فاطمه محبوبه ي ذات ازلی                                  بر حجت حق بر آل ياسين صلوات

بر احمد و بر كوثر قرآن صلوات                                   بر طلعت محبوبه ي يزدان صلوات

بر روح مطهر امام و شهدا                                         بر فاطمه مادر شهيدان صلوات

سيب نقش مهمي در سلامت بدن دارد و مزيت آن اين است كه علاوه بر پيشگيري از بيماري‌ها، باعث افزايش سلامتي نيز مي‌شود.

پايين آوردن كلسترول

سطح بالاي كلسترول در بدن مشكلات طولاني مدت و خطرناكي را به دنبال دارد با مصرف سيب مي‌توانيد سطح كلسترول را در حد نرمال نگه داريد. مطالعات و پژوهش‌ها حاكي از اين است كه خوردن دو عدد سيب‌ در هر روز تقريبا به ميزان 16 درصد سطح كلسترول را پايين مي‌آورد. براي كاهش سطح كلسترول هيچ چيز ديگري به اندازه سيب‌ مفيد نيست.

تقويت دستگاه گوارش

افرادي كه از مشكلات دستگاه گوارشي رنج مي‌برند با خوردن سيب مي‌توانند عملكرد اين دستگاه را در حد نرمال نگه دارند. مهمترين دليل در تنظيم و تقويت دستگاه گوارش اين است كه سيب سرشار از فيبر است و اين بدان معناست كه حركات روده‌اي را منظم مي‌كند و دير هضمي و يبوست را از بين مي‌برد. با تنظيم دستگاه گوارشي از دل دردهاي مزمن و شديد كه به اين دستگاه مرتبط است نيز كاسته مي‌شود.

افزايش انرژي

قندي كه در سيب وجود دارد طبيعي است و فوايد زيادي دارد كه به هيچ عنوان مقابل مقايسه با شيريني‌ها و قندهاي مصنوعي نيست. قند موجود در سيب باعث افزايش انرژي مي‌ شود به همين دليل است كه خوردن اين ميوه صبح زود و قبل از صبحانه توصيه شده و تا آخر شب بدن را سرحال نگه مي دارد و انرژي مورد نياز را تامين مي‌كند.

درمان آنمي (كم خوني)

از آنجايي كه سيب سرشار از آهن است در درمان آنمي نقش مهمي دارد. آهن موجود در بدن سطح هموگلوبين را افزايش مي دهد كه افزايش هموگلوبين با درمان آنمي رابطه مستقيم دارد اگر شما دائما احساس ضعف و خستگي داريد با خوردن اين ميوه مي‌توانيد سرحال شويد زيرا قند طبيعي موجود در سيب با آهن آن تركيب شده و باعث افزايش انرژي و همچنين تقويت سيستم ايمني بدن مي‌شود به گونه‌اي كه بدن در برابر بيماري‌ها حالت آماده باش به خود مي‌گيرد.

كاهش خطر ابتلا به سرطان

از ديگر فوايد اين ميوه كاهش خطر ابتلا به سرطان‌هاي خاص است. از آنجايي كه فيبر موجود در سيب در تقويت دستگاه گوارش موثر است از خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ جلوگيري مي‌كند. خوشبختانه مطالعات نشان داده است كه مصرف اين ميوه خطر ابتلا به سرطان ريه و سرطان سينه را نيز كاهش مي‌دهد و به طور كلي سيب، ميوه‌اي كاملا استثنايي در پيشگيري از انواع سرطان‌ها به شمار مي‌آيد.

كاهش خطر حملات قلبي

سيب سرشار از آنتي اكسيدان قوي است و در حقيقت آنتي اكسيدان براي سلامت قلب فوايد زيادي دارد مصرف سيب كمك زيادي به درمان و پيشگيري از بيماري‌هاي قلبي مي‌كند. از آنجايي كه بيماري قلبي با افزايش سن، زياد مي‌شود، مصرف اين ميوه هيچوقت دير نيست و به خوردن آن توصيه زيادي شده است.

درمان و پيشگيري از آسم

اگر شما از مشكلات ناشي از آسم رنج مي‌بريد با خوردن يك فنجان آب سيب مي‌توانيد به رفع اين مشكلات و نگراني‌ها كمك كنيد. يكي از نشانه‌هاي آسم به سختي و با صداي بلند نفس كشيدن است اما با خوردن آب سيب تازه مي‌توانيد اين نشانه‌ها را از بين ببريد. زنان باردار نيز با خوردن اين ميوه به مقدار زياد در طول بارداري مي‌توانند از مبتلا شدن جنين به آسم جلوگيري كنند.

بهبود ديابت

افرادي كه مبتلا به ديابت هستند در صورت درمان نكردن آن به مشكلات ديگري نيز دچار مي‌شوند كه به ديابت مربوط مي‌شود از جمله اختلالات عصبي، مشكلات كليوي و مشكلات بينايي. با خوردن سيب به طور منظم مي توانيد از مبتلا شدن به ديابت و مشكلات ديگري كه به دنبال دارد جلوگيري كرد. ژلاتين موجود در سيب نقش انسولين را ايفا مي‌كند در نتيجه در تنظيم سطح قند خون بدن اهميت ويژه‌اي دارد. خوشبختانه اين ميوه درشرايط آب و هوايي مختلف برداشت مي‌شود.

افزايش بينايي

مشكلات ناشي از بينايي تقريبا غيرقابل پيشگيري است اما اخيرا مطالعات انجام شده نشان داده است كه سيب مي تواند اثر مطلوبي بر بينايي داشته باشد از آنجايي كه سيب منبعي غني از ويتامين A و ويتامين C است در درمان شب كوري و كور رنگي اثرات مثبتي دارد.

پيشگيري و درمان آلزايمر

يكي از شگفت‌انگيزترين اثرات سيب، درمان و پيشگيري از آلزايمر است. اثر آن در درمان و پيشگيري از اين بيماري به گونه‌اي است كه خوردن سيب باعث تقويت سلول‌هاي مغز مي‌شود.

منبع:ایسنا

مهناز لنكران دستجردي*

مقدمه:

آغاز هزاره­ي سوم را به عنوان عصر دانائي و عصر انفجار اطلاعات ناميده­اند. آموزش و پرورش كه در دوره­هاي طولاني گذشته، عمده فعاليت خود را به انتقال اطلاعات و افزايش محفوظات فراگيران اختصاص داده بود، در اين دوران رسالت عظيم­تري را احساس مي­كند و آن پاسخ به اين پرسش اساسي است كه آيا شيوه­هاي متداول آموزش و پرورش پاسخگوي نيازهاي فراگيران در آغاز قرن جديد هست و اگر نه چه تحولاتي مورد نياز است تا بتوان نظام آموزش و پرورش را يك نظام كارآمد تلقي نمود؟

نظام آموزش و پرورش در اين زمان تحت تأثير تغييرات سريع تكنولوژيك است. كرمين و شين در اين مورد بيان داشته­اند:

« برنامه­ريزان بايستي از مرحله­ي قبل از دبستان تا فارغ­التحصيلي آگاهي داشته باشند كه انقلاب جديد ميكروالكترونيكي بطور اساسي در حال تغيير دادن كار و محيط كار است. ما در ميان انقلابي هستيم كه هيچ نوع كاري را بدون تغيير نخواهد گذاشت. حتي هنگامي كه يك فرد به خوبي براي يك شغل آماده شود، آن شغل هرگز ثابت نمي ماند» . ( كرمين، 1978، ص 44 )

با در نظر گرفتن اين تغييرات در تعليم و تربيت فراگيري مهارت­هاي جديد براي كاركنان و مديران و آموزش­هاي ضمن خدمت جهت به روز نمودن آگاهي­هاي افراد ضرورتي اجتناب ناپذير است. مدارس امروز آنطور كه الوين تافلر بيان نموده هنوزدرحال توليد كارگران كارخانه­اي هستند كه فردا وجود نخواهد داشت.

* دكتراي برنامه ريزي آموزشي .

 

در مدارس آينده، تنوع، فردگرائي، عدم تمركز و توجه به خلاقيت فراگيران قابل توجه است.

عوامل اثرگذار بر آموزش و پرورش

در سطح كلان، آموزش و پرورش تحت تأثير فشارهاي سياسي، فشارهاي تكنولوژيكي، فشارهاي اقتصادي و فشارهاي اجتماعي قرار دارد.

در نظر داشتن چهار پايه­ي اصلي يادگيري كه از طرف سازمان يونسكو مطرح گرديده است، يعني: يادگيري براي دانستن، يادگيري براي انجام دادن، يادگيري براي زيستن و يادگيري براي همزيستي مي­تواند فشارهاي مذكور را تقليل دهد.

فشارهاي سياسي بويژه در كشورهاي در حال توسعه و توسعه نيافته تأثيرات تخريبي بيشتري داشته است. آموزش و پرورش كه براي توسعه نيازمند محيطي آرام و دور از تشنج است، بواسطه­ي جريانات سياسي خدشه مي­پذيرد و نيرو و وقت محدود كه آموزش و پرورش در اختيار دارد و بايد در جهت اصلاحات صرف شود، متوجه­ي تشنجات سياسي مي گردد.

از سوي ديگر منابع مادي كمياب در كشورهاي در حال توسعه، كه فشار جمعيت جوان نيز در آنها مخاطره آميز است، عمدتاً در جهت توسعه­ي كمي الزاماً به توسعه كيفي نمي­گردد و پديده­ي فارغ التحصيلان بيكار معضل ديگري است كه مي تواند فشارهاي مطرح شده را تشديد نمايد.

فشارهاي اجتماعي از قبيل فقر، بيكاري، مفاسد اجتماعي، پديده­ي مهاجرت روستائيان و رشد شهرنشيني، اعتياد، خانواده­هاي از هم گسيخته نيز زمينه­ي ارائه­ي آموزش و پرورش مطلوب را تخريب مي كند و آموزش و پرورش در آستانه­ي هزاره­ي سوم بار مسؤوليت عظيمي در احياي ارزش هاي اخلاقي در جهت كاهش موارد مذكور دارد. در اينجا لازم به يادآوري است كه نقش معلم نه تنها آموزش است، بلكه آموزش توأم با پرورش است. پرورش انسان­هاي والايي كه

زمينه­ي فشارهاي اجتماعي ويرانگر را كاهش دهد و راه زندگي در جامعه و همزيستي در خانواده را آموخته باشد. بنابراين معلم بايد فلسفه­ي ارزشي جامعه را درك نموده و در توسعه و تفهيم ارزش ها نقش مؤثر داشته باشد.

نقش فلسفه درتعيين ارزش­هاي آموزش و پرورش در آستانه هزاره­ي سوم

فلسفه راهي است كه به كمك آن آموزش و پرورش در درك جنبه هاي مختلف زندگي و چشم اندازهايي كه مستلزم نگرش به ماوراء علل و روابط مستقيم است، كوشش مي كند. فلسفه كنكاشي است در جهت شناخت ارزش هاي قابل دفاع و انتقال باورها و نگرش ها و تنظيم يك چارچوب كلي براي تصميم گيري.

در آغاز هزاره­ي سوم جوامع و مدارس بيش از گذشته در معرض تغييرات سريع و اساسي هستند و ضرورت ارزيابي و تداوم ارزيابي در مورد فلسفه­ي آموزش و پرورش مطرح مي­گردد.

از نظر ديوئي فلسفه­ي اجتماعي تربيتي كه مدارس بر اساس آن استوار است، مي تواند بعنوان صافي اوليه براي توسعه­ي برنامه­ي اجتماعي محسوب گردد و نتيجه مي­گيرد كه فلسفه در جهت تعريف ماهيت يك زندگي خوب و يك جامعه خوب كوشش مي­كند. بنابراين در جوامع آزاد ارزش­هاي آزادي­خواهي و دموكراتيك از طريق مدارس منتقل مي گردد.

در آموزش و پرورش هزاره­ي سوم كه تنوع و خردگرائي در آن حائز اهميت است و نظام آموزشي قالبي رنگ باخته؛ مادر معرض يك تضاد اجتماعي و فردي قرار داريم. ما تنها خواهان پرورش شهروند و جامعه­ي خوب نيستيم، بلكه نيازمند پرورش انسان­هائي هستيم كه ياد بگيرند به بهترين نحو در كنار ديگران با صلح زندگي كنند. انديشه هاي فلسفي معاصر لازم است پاسخي مناسب براي اين تضاد بزرگ بيابند و پس از آن برنامه ريزان در قالب اهداف آموزشي، موضوعـات درسي

و محتواي دروس راه نيل به هدف بزرگ تعليم و تربيت را كه همانا راه بهتر زيستن است ارائه نمايند.

برنامه­ريزي درسي در آستانه­ي هزاره­ي سوم

چالش بزرگي كه بر سر راه برنامه ريزان درسي وجود دارد، اين است كه كدام محتواهاي آموزشي بيشترين ارزش را دارد؟ به عبارت ديگر فرد فرهيخته چه ويژگي هايي دارد؟ ترسيم قلمرو دانش غالباً در دوره­ي متوسطه انجام مي شود.

در مورد ارزش گذاري محتواي آموزشي لازم است به ابعاد شناختي، عاطفي و روان حركتي يادگيري نيز توجه شود. در حيطه­ي عاطفي، به ارزش­ها و نگرش ها توجه مي­گردد و در حيطه­ي روان حركتي به مهارت هاي حركتي. آنچه بيشتر بايد مد نظر قرار گيرد مسأله­ي تركيب يا انسجام integration  يادگيري است. در سطح تركيب روابط افقي در تمام عناوين درسي با محتواهاي مختلف و موضوعات متفاوت ايجاد مي گردد. از نظر سيلر و الكساندر (1984) در يادگيري فقط تركيب پايدار است و تركيب، فراگيران را براي يك نگرش مستمر از دانش و معناي عميقي از موضوعات درسي ياري مي دهد.

برنامه ريزي S.T.S به معناي علم، تكنولوژي و علم، برنامه ريزي مناسبي براي آغاز هزاره­ي سوم است. در اين برنامه­ريزي تركيب علم به مفهوم دانش نظري و تلفيق آن با جنبه­ي كاربردي و عملي مطرح مي شود. (اسميت و استانلي شورز، 1992)

هم­چنين پاسنر و استزيك چهار عامل مؤثر در برنامه­ريزي را مطرح نموده­اند كه عبارت است از:

1- توالي منطقي برنامه 2- رابطه­ي مفهومي برنامه­ي درسي  3- رابطه­ي تحقيقي برنامه­ي درسي    4- رابطه­ي يادگيري مفيد (موي، 1984)

توالي منطقي برنامه به منظور اجراي اصول يادگيري از قبيل از ساده به مشكل و يا يادگيري كل به جزء و توجه به پيش­نيازهاي يادگيري است. منظور از ارتباط مفهومي كه مبتني بر ساختار دانش است، روابط دروني مفاهيم و دانش مستتر در آن است و از نظريات هيلداتابا متأثر است.

ارتباط تحقيقي، گام­هايي است كه فراگير طبق روش علمي و با روش حل مسأله طي مي­كند تا تعميق يادگيري صورت پذيرد. يادگيري مفيد Utilization حاكي از آن است كه افراد تا كاملاً در جريان يادگيري درگير نشوند تجربه يادگيري اتفاق نمي افتد.

نقش معلم در آموزش و پرورش و اصلاحات

افراد تغيير را دوست دارند ولي از تغييرات ناگهاني در هراسند. تغييرات قرن جديد سريع اتفاق مي افتد؛ توسعه­ي دانش بشري، تغيير در ابزار يادگيري از كتاب به رايانه و نرم افزارهاي متنوع و شبكه­ي جهاني. در حاليكه معلمان با گام­هاي آهسته و كوچك به وضعيت جديد خو مي­گيرند و تغييرات جديد را به سادگي نمي­پذيرند، تغييرات به طور مكانيكي و خارج از كنترل معلمان ايجاد مي­گردد. معلمان احساس مي كنند فرصت كمتري براي انطباق با تغييرات دارند و اين احساس آنها را دچار نوعي انزوا مي­كند. احساس دور شدن و احساس بي كفايتي. و ايشان به نوعي نسبت به مديران و كساني كه اين احساس را درك نمي كنند خصومت مي ورزند و در مقابل تغييرات مقاومت مي كنند. لوكاس ولايرمن در پژوهش خود اظهار داشتند چند اصل مي تواند تغيير رفتار معلمان را هدايت كند :

 1- توضيح و تعيين چشم انداز آينده 2- ايجاد زمان مناسب جهت انطباق با تغييرات 3- ايجاد حمايت محيط. (جكسون، 1992)

بـر ايـن اساس برنـامه­هاي آموزشي، مشـاركت فعال معلمان را در جريان تغييرات

تسهيل مي­كند. محيط مناسب كه مشاركت را تشويق نموده و باز خورد مناسب بدهد و بطور كلي معلم دريابد كه عضوي مفيد و مؤثر در جريان تغييرات است.

معلمان براي آزمايش و اجراي برنامه­هاي جديد نياز به زمان مناسب دارند. هم­چنين براي تطبيق با محتواهاي جديد آموزشي و برنامه­هاي جديد به وقت كافي احتياج دارند. بعلاوه ارتباطات بعنوان يك فرايند تسهيل كننده­ي ايده­ها و ارزش­ها و احساسات بين افراد در ميان معلمان بويژه در جهت همگام شدن با تغييرات است و ضرورت دارد در راستاي دستيابي به ارتباطات و اطلاعات، حمايت سازمان و مديريت از معلمان و تداوم اين پشتيباني با مشاركت ايشان تحقق يابد.

مديريت آموزش و پرورش در آستانه­ي هزاره سوم

مديريت آموزش و پرورش در اين قرن چالش­هاي فراواني پيش رو دارد. چالش­هايي از قبيل به روز نبودن اطلاعات مديريت، عدم پاسخگوئي نظام آموزشي به نيازهاي فراگيران، مهيا نبودن شرايط تدريس، عدم احاطه­ي معلمان به شيوه هاي برتر تدريس، تمركز حاكم بر مؤسسات آموزشي، كمرنگ شدن رشته هاي تحصيلي متداول و ظهور رشته­ها و مهارت­هاي جديد، تضاد بين سنت­ها و نوگرائي، عدم مشاركت مردم در فرايند آموزش و پرورش، كيفيت
نا مطلوب فارغ التحصيلان و ...

مديران مراكز آموزشي در عصر جديد علاوه بر دارا بودن آگاهي­هاي فني و تخصصي و احاطه بر مسائل تعليم و تربيت لازم است در مورد تربيت افراد براي مشاغل آينده كه مطابق آن چه گفته شد مستمراً در حال تغيير است، آگاهي داشته باشند.

روش­هاي مديريت سيستمي، مديريت كيفيت جامع، مديريت مبتني بر هدف، مديريت غير متمركز و مديريت مشاركتي و تلفيق روش هاي مذكور، روش هاي كارآمد مديريت است كه مي تواند مديران را ياري نمايد.

در نگرش مديريت سيستمي به نظام آموزش و پرورش به عنوان يك سيستم باز توجه مي گردد و مراحل زير مستمراً اجرا مي گردد. (لنكراني،1380)

·        اصلاح و بهبود درون دادها

·        اصلاح و بهبود فرايند آموزش ها

·        اصلاح و بهبود برون دادها يا فارغ التحصيلان

·        تقليل آنتروپي در سيستم

·        تعامل سازنده با محيط

در روش مديريت كيفيت جامع، تمركز كامل بر نيازهاي مشتريان شامل ارائه­ي مشخصات كامل فرآورده به مشتري، كه در اينجا اين مفهوم شامل فارغ التحصيلان مراكز آموزشي است، مي گردد. اين مشخصات صلاحيت­هاي مورد نياز از جمله مهارت هاي فني و يا غير فني و دانش مورد نظر است.

·  در مرحله­ي بعد از مشتريان جهت ارائه­ي اصلاحات يا تغييرات نظر خواهي مي­گردد. اين نظرخواهي تغييرات مورد نياز مراكز اشتغال آينده را در بر مي­گيرد.

· در مرحله­ي سوم با نظارت و كنترل مداوم اطمينان حاصل مي شود اصلاحات مورد نظر صورت گرفته است.

·  در مرحله­ي چهارم كيفيت برون داد كه در اينجا فارغ التحصيلان است، به لحاظ دانش ها و مهارت­ها هم چنين نگرش ايشان تضمين مي گردد.

·  پاسخگوئي به افزايش تقاضا براي مهندسين، تكنولوژيست ها، كاردانان فني در مشاغل جديد در زمينه­ي تكنولوژي برتر با مديريت كيفيت جامع امكان پذير است.

در روش مديريت مبتني بر هدف، اهداف از پيش تعيين شده­ي نظام آموزشي در قالب دوره­هاي كوتاه مدت و بلند مدت مطرح مي­گردد. از جمله هدف­هاي نظام آموزشي علاوه بر آنچه گفته شد، هدف­هاي اقتصادي است. در زمينه­ي هدف­هاي اقتصادي آموزش و پرورش بيان نموده است:

1- بسط توانايي ها و رغبت­هاي افراد با نيازمندي هاي حرف و دادن ايده­هاي مناسب جهت گزينش حرفه و شغل.

2- فراهم سازي زمينه هاي تأمين رشد حرفه­اي و در نتيجه رشد سازنده و مستمر افراد.

3- بالا بردن بهره­دهي كار و در نتيجه رشد اقتصادي از طريق افزايش كمي و كيفي توليد، بهبود روش­هاي كار، ايجاد روحيه همكاري و تعاون در كار، كاهش اتلاف منابع مالي، كاهش ضايعات ناشي از كار.

4- بالا بردن سطح تفكر و منش افراد در سازگاري با محيط كار.

5- معني و مفهوم بخشيدن به زندگي افراد از طريق كسب مهارت و انجام كاري مفيد وخدمت كردن به ديگران. (نصرتيه، 1378، سند 4650)

هدف هاي اقتصادي آموزش و پرورش يكي از هدف­هاي نظام آموزش و پرورش هزاره­ي سوم است. از آن جا كه كار كردن و اشتغال و نيروي انساني در يك كشور يكي از مهمترين پشتوانه­هاي اقتصادي يك كشور تلقي مي­گردد، نظام برنامه­ي درسي بايد در ايجاد چنين روحيه­اي تلاش كند. به همين علت كشورهاي مختلف سعي مي كنند اين روحيه را از طريق ارائه­ي دروس در برنامه درسي كه ماهيت عملي داشته باشد و دانش آموزانش را به كار با ابزار و مواد مختلف ترغيب كند، تقويت كنند. از ديدگاه الوين و هايدي تافلر، موج سوم دگرگوني واقعي در امور انسان ايجاد مي­كند و شيوه­ي نوين از زندگي را با خود مي آورد. اين شيوه­ي نوين مبتني بر منابع انرژي متنوع و احيا پذير است؛ بر روش­هاي توليدي كه خطوط مونتاژ اغلب كارخانه ها را منسوخ و بي مصرف مي­سازد و بر خانواده­هاي جديد و غير هسته­اي، مبتني بر تمدن جديد به نام كلبه­ي الكترونيك، مبتني بر مدارس و شركت هاي تجارتي آينده كه از اساس دگرگون شده­اند. اين موج جديد ما را به حوزه­اي مي­كشاند كه فراتر از همان­سازي و هم زمان­سازي و تمركز است. حوزه­­اي فراتر از تراكم و تمركز انرژي و پول و قدرت. (نفيسي، 1378)

   ملاحظه مي­گردد هدف­هاي آموزش و پرورش در هزاره­ي سوم به كلي با هدف هاي گذشته متفاوت است و مديريت آموزش و پرورش مبتني بر هدف به دليل انعطاف پذيري فراوان آماده تغييرات جديد است. در اين روش مديريت معروف به (M.B.C) Management By objectivesكه شيوه­ مديريت ژاپني است، در آغاز برنامه و در حين اجراي برنامه و پايان برنامه بشكل مستمر در مورد هدف ها و ميزان تحقق هدف ها بازنگري و اصلاح به عمل مي آيد.

مديريت غير متمركز و مديريت مشاركتي نيز از روش هاي مؤثر مديريت آموزش و پرورش در آستانه­ي هزاره­ي سوم است.

در اعلاميه­ي جهاني آموزش و پرورش براي همه (1990- تايلند) با ذكر اين واقعيت كه آموزش و پرورش يكي از حقوق مسلم همه افراد بشر است، بيان شده بيش از يك سوم بزرگسالان جهان هنوز هيچگونه دسترسي به دانش مكتوب، مهارت هاي جديد و تكنولوژي ندارند تا از طريق آن بتوانند كيفيت زندگي خود را اصلاح كرده خود را با تغييرات اجتماعي و فرهنگي نوين جوامع سازگار نمايند. در ماده­ي هفت اين اعلاميه در راستاي تقويت مشاركت ها ذكر گرديده است:

« مسؤولان محلي و منطقه­اي آموزش و پرورش موظف هستند آموزش و پرورش پايه را براي همه تأمين نمايند. اما آنها نمي­توانند به تنهايي امكانات انساني، مالي و تشكيلاتي لازم براي تحقق اين هدف را نيز فراهم آورند. برقراري مشاركت ها و همكاري­هاي نوين احياء شده، نظير مشاركت بين همه­ي واحدهاي آموزش، با تشخيص نقش ويژه­ي معلمان و كارگزاران اداري و توزيع درست مسؤوليت­ها ميان آنها، مشاركت بين آموزش و پرورش و ساير نهادهاي دولتي از قبيل بخش­هاي مربوط به تأمين بودجه و نيروي انساني و مشاركت بين مؤسسات دولتي و غير دولتي، اعم از بخش حقوقي، تشكيلات محلي وگروه هاي مذهبي و خــانواده ها از نكات ضروري تـأمين آموزش و پرورش پايه براي همگان است. در

اين باره مفـاهيم و شرايط كــاري منـاسب معلمان و موقعيت آنها در جـامعه كه

عوامل تعيين كننده در اجراي آموزش و پرورش براي همه محسوب مي شوند، بايد به سرعت در كليه­ي كشورها، مطابق با معيارهاي مندرج در توصيه نامه­ي مشترك سازمان جهاني كار و يونسكو در خصوص موقعيت معلمان بهبود يابند ». (نفيسي، 1379)

در اعلاميه­ي جهاني آموزش و پرورش براي همه، به صراحت ذكر شده است، چنانچه جوامع در صدد تأمين آموزش و پرورش براي همگان باشند، به هيچ وجه بدون همكاري ساير نهادهاي دولتي و غير دولتي و حتي گروه­هاي مذهبي و خانواده­ها به اين هدف مهم دست نمي يابند. شناخت نقش حياتي معلمان و خانواده­ها از مهمترين ضروريات آموزش و پرورش است. روش مديريت مشاركتي مبتني بر جلب مشاركت همه­ي گروه­هاي درگير در آموزش و پرورش است. مشاركت در مديريت آموزش و پــرورش باعث ارضاي همه­ي نيازهاي فرا مرتبه در افراد مي شود. افراد از جريان تصميم­گيري تا اجرا در همه­ي امور مشاركت نموده، ضمن اينكه خود را جزئي مؤثر از سازمان احساس مي كنند، با كليه­ي امكانات بالقوه خويش در جهت تحقق اهداف سازمان تلاش مي نمايند.

در روش مديريت مشاركتي نقش معلمان و ساير كاركنان اداري در تأمين كيفيت آموزش و پرورش شناخته شده و ارزش گذاري مي شود. اين كار متضمن معيارهائي جهت احترام به حقوق جامعه­ي معلمان و آزادي­هاي حرفه­اي و منزلت شغلي است و به معلمان اين فرصت داده مي شود كه به خواسته ها، تعهدات اجتماعي و مسؤوليت­هاي اخلاقي خود جامه­ي عمل بپوشانند. هم چنين جلب مشاركت معلمان در صورتي بخوبي ميسر مي گردد كه ايشان در شرايط شغلي مساوي با ساير اقشار اجتماعي احساس نابرابري و بي عدالتي نكنند.

در مورد نقش خانواده ها در مشاركت آموزش و پرورش، لازم است اين باور از اذهان خانواده ها زدوده شود كه بار سنگين آموزش و پرورش فقط و فقط به

عهده­ي بخش دولتي است. دولت ها به هيچ عنوان توان مالي و انساني كــافي در

اختيار ندارند تا تمام الگوهاي پيشرفته­ي آموزش و پرورش هزاره­ي سوم را بتوانند پياده كنند و مشاركت خانواده ها امري اجتناب ناپذير است.

لزوم تمركز زدايي يا تقليل تمركز در زمينه­ي آموزش و پرورش

در ساختار آموزش و پرورش متمركز، عوامل اداري به تناسب نيازهاي گذشته، بر اساس آموزش هاي نظري استخدام شده اند. اين افراد با نيازهاي روبه گسترش اين قرن كه مبتني بر آموزش و پرورش چند مهارتي است و عمدتاً بر پايه­ي آموزش فني و حرفه اي است، به كلي بيگانه اند.

در آموزش و پرورش متمركز، عدم تناسب عوامل اداري با نيازهاي كاركنان و عدم تناسب عوامل آموزشي با نيازهاي متقاضيان مشهود است و امكان جذب بهنگام اين عوامل ميسر نيست. هم چنين عدم دستيابي به تكنولوژي روز در رشته هاي مختلف و نارسايي تجهيزات و امكانات يكي ديگر از معضلات سيستم متمركز است. عدم تناسب رشته­هاي درسي با علائق و رغبت­هاي فراگيران و عدم تناسب آموزش ها با بخش اشتغال كه پيوسته در حال تغيير است، نيز ازمشخصات نظام متمركز است. اگر به عوامل مذكور فشارهاي ناشي از بوروكراسي اداري و فقدان انگيزش جهت نوآوري را بيافزائيم، دلايل سيستم مديريتي منفعل را در مي­يابيم. در آستانه­ي هزاره­ي سوم نظام آموزش و پرورش متضمن تجديد نظر توأم با اصلاحاتي در زمينه­ي روش نيمه متمركز يا غير متمركز است.

در كنش متقابل بين جهاني شدن و رشد منطقه­اي و مردم سالاري فزاينده در كشورها و گذر از يك نظام قديم سنتي به نظم نوين جهاني، آموزش و پرورش از حيطه­ي يك سازمان خارج شده و جامعه­ي يادگيرنده Learning Society ايجاد مي شود. در اين جامعه همه اقشار و گروه­ها نيازمند يادگيري هستند و يـادگيري مـداوم و در طـول زندگي براي همگان مطـرح است و به پيروي از نظر

فراگير جان ديوئي، آموزش آماده كردن براي زندگي نيست بلكه خود زندگي است و لازم است داراي مشخصات زير باشد: (كارنيرو، ترجمه نفيسي، 1379)

·        تنوع مسيرها در طول زمان، در محتوا و در سبك يادگيري

·        فرصت هاي يادگيري مداوم

·        مشاركت جوامع محلي، تنوع بخشيدن به راه هاي تأمين منابع مالي و شيوه هاي ارائه­ي آموزش. مشورت پذيري مردم سالارانه درباره­ي آرمان هاي آموزش و پرورش.

·        توجه به ابعاد جديد مقوله هاي اجتماعي در توليد دانش و كسب صلاحيت ها.

·        اقدام ها و راه چاره هايي براي پيشگيري توزيع نابرابر اطلاعات در جوامع كنوني.

در خاتمه آموزش و پرورش تنها پاسخ و فريادرس همه دردها نيست، اما بدون آموزش و پرورش هم پاسخي نخواهيم داشت. به هر يك از بلاهاي عصر حاضر بينديشيد، سقوط ارزش هاي اخلاقي، بيكاري، فقر، تخريب محيط زيست، خرافه­گري، تعصبات قومي و منطقه­اي، خشونت؛ بيماري خانمان برانداز قرن، جنگ­هاي ويرانگر و اعتياد همه و همه با آموزش و پرورش و اصلاحات در آموزش و پرورش قابل ترميم است.

منابع :

1.   كار نيرو، روبرتو. يادگيري گنج درون. ترجمه­ي عبدالحسين نفيسي، 1379، تهران: پژوهشكده تعليم و تربيت.

2.   نصرتيه، غلامرضا (1378)، چگونگي تحول در نظام­هاي آموزشي، سند شماره 4650، بانك اطلاعات علوم تربيتي.

3.   نفيسي، عبدالحسين (1378). آموزش و پرورش 1400، مجموعه پنجم، تهران: پژوهشكده تعليم و تربيت.

4.   نفيسي، عبدالحسين (1379). آموزش و پرورش براي قرن21، تك نگاشت شماره 27، تهران: پژوهشكده تعليم و تربيت.

5.   لنكراني، مهناز. بررسي مشكلات اجرائي آموزش­ها، 1380، اصفهان.

6.         Cremin and shain (1987) , curriculum planning, Massachusett.

7.         Jackson, p, Conceptions of Curriculum, 1992, New york.

8.         Mercury Magazin return to contents, 1992, U.S.A .

9.         Mewy, Arieh, Handbook of Curriculum Evaluation 1984, New york.

10.  Siler and Alexander (1984), the case for progressivism in Education Massachusett

1. سید قدس سره در (اقبال) از كتاب (بشارة المصطفى لشیعة المرتضى ) با استناد آن به ((حسن بن على بن فضال )) از امام رضا از پدرانش ، از امیرالمؤ منین - درود و سلام بر آنان - روایت نموده كه حضرت فرمودند: رسول خدا (صلى الله علیه و آله و سلم ) روزى براى ما سخنرانى نمود و فرمود:

((مردم ! ماه خدا با بركت و رحمت و بخشش گناهان نزدیك است ؛ ماهى كه نزد خدا برترین ماه ها، روزهایش برترین روزها، شبهایش بهترین شبها و ساعتهاى آن بهترین ساعتهاست ؛ ماهى است كه در آن به میهمانى خدا دعوت شده و شما را در این ماه از كسانى قرار داده اند كه شایسته كرامت خدا هستند. نفس كشیدن شما در آن تسبیح و خوابیدنتان در آن عبادت و عمل شما در آن مقبول و دعاى شما در آن مستجاب است . پس با نیتهایى راست، و دلهایى پاك از خدا بخواهید شما را موفق به روزه آن ، و خواندن كتابش نماید. بدبخت كسى است كه از آمرزش خدا در این ماه بزرگ محروم شود.

با تشنگى و گرسنگى خود در آن ، گرسنگى و تشنگى روز قیامت را بیاد آورید. به فقیران خود صدقه بدهید؛ بزرگان خود را در آن احترام كنید؛ كوچكترها را مورد رحمت خود قرار دهید و صله رحم بجا آورید. زبانهاى خود را حف0كرده ، دیدگان خود را از آنچه نگاه به آن حلال نیست و گوشهاى خود را از آنچه گوش دادن به آن حلال نیست ، نگهدارید. با یتیمان مردم مهربانى كنید تا با یتیمان شما مهربانى شود. به درگاه خداوند از گناهان خود توبه كنید. هنگام نماز دستهایتان را با دعا بطرف بالا بلند كنید؛ زیرا این وقت بهترین اوقات است و خداوند در آن هنگام با نظر رحمت به بندگانش نگاه كرده و هنگامى كه از او بخواهند و با او مناجات نمایند، جواب آنان را مى دهد. و اگر او را صدا بزنند، به آنان لبیك مى گوید. و اگر دعا كنند، دعایشان را مستجاب مى كند.

مردم! شما زندانى اعمال خود مى باشید، با استغفار خود را آزاد كنید. پشتهایتان از گناه سنگین است با طولانى نمودن سجده هاى خود آن را سبك نمایید. بدانید خداوند به عزت خود سوگند خورده است كه سجده كنندگان و نمازگزاران را عذاب نكند و در روزى كه مردم براى پروردگار جهانیان بر مى خیزند، آنان را با آتش نترساند.

مردم ! كسى كه به مؤمن روزه دارى افطار بدهد، ثواب آزاد كردن یك بنده و آمرزش گناهان گذشته خود را دارد. عرض كردند: رسول خدا! همه ما نمى توانیم این كار را انجام دهیم . حضرت (صلى الله علیه و آله و سلم ) فرمودند: از آتش بپرهیزید، گر چه با نیم دانه خرمایى . از آتش بپرهیزید گر چه با جرعه آبى .

مردم ! هر كدام از شما كه اخلاق خود را در این ماه اصلاح كند، روزى كه در صراط پاها مى لغزد، جوازى بر صراط خواهد داشت . و هر كدام از شما كه بر بنده و كنیز خود آسان بگیرد، خداوند در حساب بر او آسان خواهد گرفت ؛ و كسى كه شر خود را در آن باز دارد، خداوند در روزى كه او را ببیند غضب خود را از او باز مى دارد. كسى كه یتیمى را بزرگ بدارد، خداوند در روزى كه او را ببیند او را بزرگ خواهد داشت ؛ و كسى كه در این ماه صله رحم كند، خداوند روزى كه او را ببیند او را به رحمت خود وصل مى كند. كسى كه در آن قطع رحم كند، خداوند روزى كه او را مى بیند رحمت خود را از او قطع خواهد نمود. و كسى كه یك نماز مستحبى بخواند خداوند براى او خلاصیى از آتش مى نویسد. و كسى كه عمل واجبى انجام دهد ثواب كسى كه هفتاد واجب را در ماهى غیر از این ماه انجام دهد، خواهد داشت . و كسى كه در این ماه زیاد بر من صلوات بفرستد، روزى كه ترازوها سبك است ، خداوند ترازوى او را سنگین مى نماید. و كسى كه یك آیه از قرآن بخواند، مانند پاداش كسى كه قرآن را در ماهى غیر از این ماه ختم كند، خواهد داشت .

مردم ! درهاى بهشت در این ماه باز است ، از پروردگار خود بخواهید آن را به روى شما نبندد؛ درهاى جهنم نیز بسته است از پروردگار خود بخواهید آن را به روى شما باز نكند؛ شیاطین هم در زنجیرند، از پروردگار خود بخواهید آنان را بر شما مسلط نكند.

امیرالمؤمنین (علیه السلام ) فرمود: برخاستم و عرض كردم یا رسول خدا! برترین اعمال در این ماه چیست ؟ فرمودند: اباالحسن ! برترین اعمال در این ماه دورى گزیدن از حرام هاى خداى عزیز و بزرگ است . سپس گریه كرد. عرض كردم چرا گریه مى كنى رسول خدا؟ فرمود: على ! بخاطر حلال شمردن تو در این ماه است ؛ گویا با تو هستم و تو براى پروردگارت نماز مى خوانى و بدبخت ترین اولین و آخرین ، همانند ((پى كننده شتر ثمود)) ضربه اى به جلو سرت مى زند كه موى صورتت با آنان رنگین مى شود.

امیرالمؤمنین (علیه السلام ) فرمود: عرض كردم : رسول خدا (صلى الله علیه و آله و سلم )! آیا در آن حال دینم سالم است ؟ فرمود: آرى دینت سالم است . سپس فرمود: على ! كسى كه تو را بكشد مرا كشته و كسى كه با تو دشمنى كند با من دشمنى نموده و كسى كه به تو ناسزا بگوید، به من ناسزا گفته ، زیرا تو مانند نفس من هستى روح تو از روح من و سرشت تو از سرشت من است ؛ خداى عزیز و بزرگ مرا آفرید؛ تو را نیز آفرید و مرا برگزید! و تو را؛ من را براى پیامبرى انتخاب نمود و تو را براى امامت اختیار كرد.

بنابراین كسى كه امامت تو را انكار كند پیامبرى من را انكار كرده . على ! تو وصى من ، پدر فرزندانم ، همسر دخترم و جانشین من در میان امتم در زندگى من و بعد از مرگ من هستى . امر تو امر من و نهى تو نهى من است . به كسى كه مرا به پیامبرى برانگیخته و مرا بهترین مردم قرار داد، قسم مى خورم كه تو حجت خدا بر خلق او و امین او بر رازش ، و جانشین او در میان بندگانش مى باشى .))

2. از رساترین بشارتهایى كه درباره ماه رمضان وارد شده ، نفرین پیامبر (صلى الله علیه و آله و سلم ) بر كسى كه در آن آمرزیده نشود، مى باشد، آنجا كه فرمود: ((كسى كه ماه رمضان را بگذراند و آمرزیده نشود، خدا او را نیامرزد.)) زیرا این نفرین با توجه به این كه او به پیامبرى برانگیخته شد تا رحمتى براى جهانیان باشد، مژده بزرگى براى گستردگى رحمت و عمومى بودن آمرزش در این ماه مى باشد. و اگر غیر از این بود - با توجه به این كه رحمتى براى جهانیان است - مسلمانى را، گر چه گناهكار باشد، نفرین نمى كرد.

3. از مهمترین روایاتى كه در این مورد وارد شده روایات زیادى است كه درباره زنجیر شدن شیاطین متمرد، باز شدن درهاى بهشت ، گشودن درهاى رحمت ، بسته شدن درهاى آتش ، ایستادن خداوند در مقابل دشمنان جنّى و صداى منادى خدا از اول ماه تا آخر آن وارد شده است ؛ چیزى كه مانند آن در هیچ ماهى نیامده است . زیرا در مورد سایر ماه ها وارد شده كه فقط در ثلث آخر شب چنین منادیى ندا مى كند مگر در شب جمعه كه از اول شب تا صبح این منادى ندا مى كند و همینطور در ماه رجب ؛ ولى در ماه رمضان این ندا از ماه آخر آن و تمام شبها و روزهایش ‍ وارد شده است .

منبع: المراقبات

مرحوم آیت الله حاج میرزا جواد ملكى تبریزى(ره)

مترجم : ابراهیم محدث بندرویگى

مطالبی جالبی در بعضی از پاورپوینت ها نوشته می شوند که تأثیر گذاری آنها را نمی توان انکار کرد مطلب زیر را در یکی  از این پاور پوینت ها  خواندم ،نظرم را به خود جلب کردکه آن را عیناًیرای شما نقل می کنم:

داستان درباره یک کوهنورد است که می خواست از بلندترین کوه ها بالا برود.
او پس از سالها آماده سازی، ماجراجویی خود را آغاز کرد
 ولی از آنجا که افتخار کار را فقط برای خود می خواست،
 تصمیم گرفت تنها از کوه بالا برود.

شب بلندی های کوه را تماماً در بر گرفت و مرد هیچ چیز را نمی دید. همه چیز سیاه بود. و ابر روی ماه و ستاره ها را پوشانده بود.

همانطور که از کوه بالا می رفت، چند قدم مانده به قله کوه، پایش لیز خورد،
و در حالی که به سرعت سقوط می کرد، از کوه پرت شد.
در حال سقوط فقط لکه های سیاهی را در مقابل چشمانش می دید.
و احساس وحشتناک مکیده شدن به وسیله قوه جاذبه او را در خود می گرفت.

همچنان سقوط می کرد و در آن لحظات ترس عظیم، همه ی رویدادهای خوب و بد زندگی به یادش آمد.

اکنون فکر می کرد مرگ چقدر به او نزدیک است.
ناگهان احساس کرد که طناب به دور کمرش محکم شد.
بدنش میان آسمان و زمین معلق بود و فقط طناب او را نگه داشته بود.
و در این لحظه ی سکون برایش چاره ای نمانده جز آن که فریاد بکشد:

" خدایا کمکم کن"

ناگهان صدایی پر طنین که از آسمان شنیده می شد، جواب داد:

" از من چه می خواهی؟ "

ای خدا نجاتم بده!

- واقعاً باور داری که من می توانم تو را نجات بدهم؟

- البته که باور دارم.

- اگر باور داری، طنابی را که به کمرت بسته است پاره کن!

... یک لحظه سکوت... و مرد تصمیم گرفت با تمام نیرو به طناب بچسبد.

گروه نجات می گویند که روز بعد یک کوهنورد یخ زده را مرده پیدا کردند.
بدنش از یک طناب آویزان بود و با دستهایش محکم طناب را گرفته بود.
در حالي كه
او فقط یک متر با زمین فاصله داشت!

ارزشیابی توصیفی، شکلی از ارزشیابی تحصیلی-تربیتی است که در آن معلم با مشارکت فعال  و دانش آموز و اولیای ایشان با استفاده از ابزار های مختلف به جمع آوری اطلاعات در زمینه تلاش ها، پیشرفت ها و موفقیت های دانش آموزان می پردازد و با طبقه بندی تحلیل و تفسیر اطلاعات به آنها کمک می کند تا بهتر یاد بگیرند و مشکلات یادگیری خود را به کمک اولیا و معلمان برطرف کنند.

هدف اصلی در ارزشیابی توصیفی بهبود شرایط یادگیری دانش آموزان با از بین بردن اضطراب های نامطلوب ناشی از برگزری امتحانات و بازخورد های عددی است.

ویژگی های ارزشیابی توصیفی

1- در ارزشیابی توصیفی به جای دادن نمره به دانش آموز از عبارت های کیفی مثل تلاش خوبی داشته ای، با تلاش به موفقیت رسیده ای، برای موفقیت باید بیشتر تلاش کنی، با انجام تمرین بیشتر مشکل شما برطرف می شود و ... استفاده شود.

2- ارزشیابی توصیفی به زمان خاص محدود نمی شود این ارزشیابی در کل جریان یادگیری، در فعالیت های خارج از کلاس و در محیط زندگی جریان دارد.

3- تلاش و دشد کودکان همانند موفقیت آنان ارزشمند است و فقط به موفقیت ها امتیاز داده نمی شود بلکه، تلاش و پیشرفت نیز امتیاز دارد.

4- همانگونه که یادگیری دانش آموزان در حوزه های مختلف و سطوح متفاوت است، سنجش و ارزشیابی آن نیز باید با استفاده از ابزار هایی باشد که بتواند این یادگیری ها را بسنجد. پوشه کار، آزمون ها، مشاهدات از جمله ابزارهایی است که در ارزشیابی توصیفی مورد استفاده قرار می گیرد.

5- در ارزشیابی توصیفی اصل بر ارتقای دانش آموزان به پایه های بالاتر است مگر در موارد بسیار نادر و زمانی که دانش آموزان دارای ناتوانایی های ذهنی باشند.

6- کارنامه دانش آموزان علاوه بر عملکرد درسی، عملکرد اجتماعی و عاطفی و جسمانی-فیزیکی را منعکس می کند.

ارزشیابی توصیفی با ویژگی های فوق راه کارهایی را برای برطرف کردن بخشی از مشکلات فراوری ارزشیابی تحصیلی ارایه داده است که در ادامه به آنها اشاره می شود.

راه کارهای ارزشیابی توصیفی برای برطرف کردن مشکلات

الف) مهم ترین هدف ارزشیابی توصیفی، ایجاد تغییر در دیدگاه ها و نگز های مسوولان، مدیران، آموزگاران و والدین نسبت به ارزشیابی تحصیلی است. زیرا اصلی ترین عامل ناکارآمدی روش های فعلی، نگاه نادرست به هدف های مستتر در هر یک از روشهاست که منجر به استفاده نادرست از آنها می شود. به عنوان مثال آزمون و آزمودن اگر با هدف شناخت تغییرات حاصل از یادگیری که بیانگر تلاش ها و فعالیت های معلم، دانش آموز و والیدن گرامی است به کار رود و از نتایج آن؛

1- برای کمک به دانش آموزان در جهت تلاش بیشتر و فعالیت دقیق تر

2- توسط معلم و والدین در جهت برنامه ریزی مناسب تر استفاده شود، این عمل نه تنها ناپسند نیست بلکه عین صواب است.

ب) راهکار دیگری که پیش بینی شده، جایگزینی بازخوردهای کیفی و توصیفی به جای بازخوردهای نمره ای است. نمره برای دانش آموز فقط به عنوان علامتی است که برخی از رفتارهای خوشایند و یا ناخوشایند دوستان، معلمان، اولیا و دیگران را به دنبال دارد. اما تأثیری در شناخت نقاط قوت، ضعف، توانمندی ها و محدودیت ها ندارد. اما باز خوردهای کیفی به دانش آموزان انگیزه و تلاش بیشتر در یک فضا و شرایط آرام و برای معلم، توجه دقیق بر ابعاد یادگیری دانشآموزان و برای اولیا آگاهی از وضعیت تحصیلی و وظیفه و مسوولیتی که در قبال آن دارند، می دهد. نباید حذف نمره را از بازخوردهایی که به دانش آموز داده می شود با حذف ارزشیابی، یکسان تلقی کرد. ارزشیابی به صورت دقیق تر، کامل تر، با ابزارهای مناسب تر با هدف یاری به دانش آموز و اولیا آنان در طول سال تحصیلی انجام می شود؛ اما نتیجه با کلمه، عبارت، جمله و ... اعلام می گردد.

اگر یادتان باشد گفته شد از جمله مشکلات ارزشیابی فعلی کم توجهی به تمامی آموخته ها و یادگیری های دانش آموزان، مثلاً در زمینه علاقه، انگیزه، احساسات، نگرش ها، توانایی ها، مهارت ها، کارهای علمی و ... است. مواردی که به جرأت می توان گفت هدف اصلی و اساسی دوره ابتدایی رشد و شکوفایی آنهاست، که در ارزشیابی توصیفی برای هر یک از آنان ابزار و گروه، روش مشاهده و ابزاری تحت عنوان سیاهه رفتار در نظر گرفته شده است. بنابراین، معلم گرامی ضمن توجه به این بعد یعنی بعد اجتماعی، آن را با روش و ابزار درست ارزشیابی می‌کند و اطلاعات حاصله را بررسی، تجزیه و تحلیل کرده و از نتایج آن برای تصمیم گیری درخصوص تنظیم برنامه آموزشی خود و اطلاع به والدین برای فراهم کردن زمینه تلاش و فعالیت بیشتر همراه با انگیزه لازم، به کار می برد.

ج) با توجه به اینکه برگزاری امتحانات در زمانی غیر از زمان آموزش و یادگیری انجام می شود، فاصله زمانی بین آموزش و ارزشیابی  و امتحان، آن را به یک موضوع اضطراب آور و نگران کننده تبدیل کرده است. از طرف دیگر براساس نتایج یک یا چند امتحان در مورد آینده دانش آموز تصمیم گیری می شود و این امر باعث شده هم والدین و هم دانش آموزان و حتی معلمان دچار ترس و اضطراب شوند. برای رفع این مشکل در ارزشیابی توصیفی امتحان و آزمون به شکل مستقل و در زمان ویژه برای آن کار وجود ندارد. بلکه معلم در زمانی که مشغول آموزش و دانش آموز در حال یادگیری است، آزمون های مورد نظر اجرا شده و همزمانی ارزشیابی و آموزش و یادگیری ضمن حذف اضطراب ناشی از حضور در جلسات امتحانی، آن را به مرحله ای از یادگیری و جزء فرآیند یادگیری تبدیل می کند.

د) مشارکت و همکاری در هر کاری علاقه و تعهد افرا را به آن کار افزایش می دهد. از آنجایی که ارزشیابی تحصیلی در طرح ارزشیابی توصیفی یک فرصت یادگیری تلقی می شود و برای یادگیری و بهبود شرایط آن انجام می گیرد، مشارکت دانش آموز و وابدین در این موضوع در کنار معلم بسیار ارزشمند و حیاتی است. زیرا دانش آموز با بررسی روند تلاش خود از همان ابتدا مدیریت و فرایند های یادگیری خود را بتدریج بر عهده می گیرد و والدین نیز با مشارکت در امر ارزشیابی فرزندشان ضمن احساس وظیفه بیشتر، برنامه ریزی های آگاهانه تری برای بهبود وضعیت تحصیلی آنها انجام می دهند.

ه- و بالاخره در ارزشیابی توصیفی تمام تلاش معلم، والدین و خود دانش آموز در طول سال صرف فرایند«ارزشیابی شناخت از وضعیت یادگیری - تلاش برای یادگیری بهتر -  ارزشیابی شناخت بیشتر و دقیق‌تر - تلاش برای یادگیری بهتر» می شود و دانش آموزان فرصت جبران کاستی های احتمالی متراکم نشده و تا پایان توبت اول یا سال حفظ نمی شوند، بلکه هر زمان که شناسایی طرح، اصل بر ارتقاء دانش آموز به پایه بالاتر است و فقط معدود دانش آموزانی که مشکل جدی در توانمندی های عقلی و ... دارند بنابر اصل «هر دانش آموزی با توجه به تفاوت های فردی به زمان متفاوتی برای یادگیری نیاز دارند» تکرار پایه می نمایند.

محاسن ارزشیابی توصیفی و ضعف های ارزشیابی فعلی در  زیر آمده است:

محاسن ارزشیابی توصیفی 

1 شناخت عمیق تر و دقیق تر از دانش آموز 

2 کاهش اضطراب نامطلوب و فعالیت های دانش آموز در کنار موفقیت 

3 توجه به تلاش ها و فعالیت های دانش آموز در کنار موفقیت

4 به خدمت گرفتن ارزشیابی برای آموزش و یادگیری بهتر

5 مشارکت دانش آموز و والیدن در ارزشیابی

6 حمایت از کودک و توجه به حقوق آن در کلاس و مدرسه 

7 ایحاد فضای محبت و همدلی بین دانش آموزان

8 شناسایی مشکلات یادگیری در زمان مناسب و تلاش برای رفع آن

‏

علي جواهر دهي